لاپه‌ڕه‌ی سه‌ره‌كی                                                                             ده‌رباره‌ی سه‌نته‌ر                                                        په‌یوه‌ندى

 

 

 

داینامۆی كارو هاندان


و/ هانا 26-12-2010
هه‌ندێ له‌ خه‌ڵك پێیان وایه‌ مه‌به‌ستی تاكه‌كه‌سی وه‌كو سه‌قفی دژه‌ هه‌تاوی ئوتومبێلێكه‌ كه‌ كڕیویانه‌- ده‌توانن بگه‌نه‌ ئه‌و شوێنه‌ی كه‌ ده‌تانه‌وێ به‌وه‌ یان به‌ بێ ئه‌وه‌ بڕۆن. له‌ جێبه‌جێكردن دا، مه‌به‌ست داینامۆیه‌- وزه‌یه‌كی بزوێنه‌ر له‌ پشت هه‌ر كارێكه‌ كه‌ تاك ئه‌نجامی ده‌دات، چ ئه‌رێنی و چ نه‌رێنی، چ رووخێنه‌ر و چ دروستكه‌ر، چ به‌ئه‌نقه‌ست و چ به‌ بێ مه‌به‌ست.
مه‌به‌ست و هاندان، به‌ شێوه‌ی وشه‌یه‌كی خراپ لێكدراوه‌ته‌وه‌ و بووه‌ته‌ بارێكی قورس له‌ بواری ئابورییه‌وه‌. هانده‌ره‌ ده‌ره‌كیه‌كان وه‌كو قسه‌كردن بۆ گۆڕین، وتاردان، خۆپێشاندان به‌ مه‌به‌ستی وروژاندنی هه‌سته‌كان، خه‌ڵاته‌كان، پێشبڕكێیه‌كان، ئاره‌زوو و گڕ وتینه‌كان، كتێبه‌كان، قسه‌ی بزوێنه‌ر- هێزێكی زۆریان له‌ خۆ نه‌گرتووه‌ جیا له‌وه‌ی كه‌ خۆتان بتانه‌وێت ژیان به‌ره‌و ئاراسته‌یه‌كی باشتر به‌رن، واته‌ ئه‌و كاتانه‌ی كه‌ ئاماده‌ن په‌یامه‌كانتان بده‌نه‌ ناخ و په‌سندی بكه‌ن.
ده‌كرێ فێری مه‌به‌ست بیت و په‌روه‌رده‌ی بكه‌یت. به‌ پێویست كارێكی سكماكی نیه‌. مه‌به‌ست، تایبه‌ت نه‌كراوه‌ بۆ كه‌سانی به‌توانا. هیچ په‌یوه‌ندییه‌كی به‌ هۆشێكی زۆر نیه‌. په‌یوه‌ندییه‌كی كه‌می هه‌یه‌ له‌گه‌لڕ ئه‌وه‌ی باوك و دایكتان چ كه‌سانێكن یان له‌ چ هه‌لومه‌رجێكدا له‌ دایك بوون و ژیاون. بۆ ئه‌وه‌ش، توانایی و كارامه‌یی و خوێندن یان توانایی و بلیمه‌تی زۆر به‌ ئه‌وتۆ دانانرێن. مه‌به‌ست، هانده‌رێكی ده‌روونیه‌ كه‌ سه‌ره‌ڕای نائومێدكردنه‌كان، هه‌ڵه‌ و پاشه‌كشه‌كان، ئێوه‌ به‌ره‌و پێشه‌وه‌ ده‌بات. له‌ سه‌رووی مه‌به‌ستی هه‌ستی جه‌سته‌یی و ده‌روونی له‌ ژیاندا، هه‌روه‌ها بۆ مانه‌وه‌ی بوون، برسیه‌تیـ تینوێتی، خۆشه‌ویستی، پاره‌، چێژ و باوه‌ڕ- دوو سۆزی زۆر به‌ هێز له‌ ئارادایه‌ كه‌ به‌ سه‌ر كرده‌وه‌ی مرۆڤ زاڵه‌: ترس و ئاره‌زوو.
ترس، مه‌به‌ستێكی نێگه‌تیڤی به‌هێزه‌. ئه‌وانه‌ی خه‌ڵك داده‌مه‌زرێنن و فه‌رمانبه‌ران به‌ شێوه‌ی یه‌كسان به‌رامبه‌ر به‌ ترس، له‌ جۆری هه‌ڕه‌شه‌ و سزادان كه‌ڵكی لێوه‌رده‌گرن. به‌و بۆچوونه‌ی و شێوه‌ بیركردنه‌وه‌ هه‌ڵه‌یه‌ كه‌ خێراترین شێوه‌یه‌ بۆ گه‌یشتن و كه‌ڵك وه‌رگرتنه‌ بۆ ئامانجه‌كانیان. ترس، دروستكه‌ری دڵه‌ڕاوكێ، گوشاری ده‌روونی و خوڵقاندن و دابینكه‌ری نیگه‌رانی و نه‌فره‌ته‌. له‌ كۆتاییدا ترس ده‌بێته‌ هۆی پاشه‌كشه‌ له‌ نه‌خشه‌كان و شكستهێنانی ئامانجه‌كانه‌.
له‌ لایه‌كی تر ئاره‌زووه‌كان، هێزێكی ده‌روونیه‌ كه‌ مه‌به‌ستی تاكه‌كه‌سی به‌ شێوه‌ی پۆزه‌تیڤ ده‌جووڵێنێت. هه‌روه‌ها وروژێنه‌ر و وزه‌به‌خشه‌، هانده‌ری گڕ وتین و باڵابوون و باشتربوونه‌. ئاره‌زوو، سۆزێكه‌ كه‌ دروستكه‌ره‌، داڕێژه‌ری نه‌خشه‌یه‌ و ده‌گاته‌ ئامانج.
مه‌به‌ست به‌ هۆی ئاره‌زووه‌كانه‌وه‌، ده‌بێته‌ هۆی بیركردنه‌وه‌ له‌ داهاتوو، چێژ و سه‌ركه‌وتن.