بیرۆكه‌ی ویست و ئیراده‌

ن/ فردریك نیتشه‌  و/ تانیا  24-5-2011
زانست ئه‌و پرسیاره‌ ناكات چ شتێك ئێمه‌ به‌ره‌و ویست و ئیراده‌ ده‌بات: ته‌نانه‌ت زیاتر له‌وه‌ش حاشا ده‌كات كه‌ ویست و ئیراده‌ سه‌پێنراوه‌، له‌سه‌ر ئه‌و باوه‌ڕه‌شه‌ كه‌ شتێكی زۆر جیاواز رووده‌دات- به‌ كورتی: باوه‌ڕ به‌ "ویست و ئیراده‌" و "ئامانج" خه‌یاڵه‌. زانست به‌ دوای مه‌به‌ستی كاره‌كانه‌وه‌ نیه‌، گوایه‌ ئه‌وانه‌ پێش روودانی كار له‌ هوشیاریدا ئاماده‌ بوون، به‌لام سه‌ره‌تا كاره‌كه‌ ده‌كات به‌ چه‌ند گروپێك له‌ دیارده‌ مه‌كینه‌گه‌راكان و به‌ دوای مێژووی رابردووی ئه‌و بزوێنه‌ره‌ مه‌كینه‌گه‌راییه‌ ده‌ڕوات- به‌ڵام ئه‌وه‌ له‌ هه‌ست و ئه‌ندێشه‌دا نابینێته‌وه‌. هه‌رگیز له‌م شووچه‌وه‌ راڤه‌یه‌ك په‌سه‌ند ناكات: هه‌ست مه‌سه‌له‌یه‌كه‌ ده‌بێ شرۆڤه‌ بكرێت. مه‌سه‌له‌ی زانست وه‌هایه‌: شرۆڤه‌ی جیهان به‌ بێ ئه‌وه‌ی هه‌سته‌كان به‌ هۆكار بزانێت چونكه‌ هه‌ڵسوكه‌وتێكی وه‌ها به‌و واتایه‌ دێت كه‌: له‌ به‌ر چاوگرتنی هه‌سته‌كان به‌ واتای هۆكاری هه‌سته‌كان. گومانێكی تیا نیه‌ كه‌ ناگات به‌ ئركه‌كه‌ی.
بۆیه‌: یان ویست و ئیراده‌یه‌ك له‌ ئارادا نیه‌- بیرۆكه‌ی زانستی- یان ویست و ئیراده‌ی ئازاد بوونی هه‌یه‌. بیرۆكه‌ی دووهه‌م/ ئه‌و هه‌سته‌ زاڵه‌ی كه‌ ناتوانین خۆمانی لێ به‌ده‌ر بكه‌ین ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر بیرۆكه‌ی زانستی بسولمێت.
باوه‌ڕی گشتگیر بۆ هۆكار و هۆگر له‌ سه‌ر بنه‌مای ئه‌و پێشمه‌رجه‌ سه‌قامگیره‌ كه‌ ویست و ئیراده‌ی ئازاد، هۆكاری هه‌ر هۆگرێكه‌: ته‌نها له‌وه‌یه‌ كه‌ هه‌ست به‌ هۆكاركردن بخه‌ینه‌ڕوو. بۆیه‌ ئه‌و هه‌سته‌ی تیا ده‌رده‌كه‌وێت كه‌ هه‌ر هۆكارێك هۆگر نیه‌ به‌ڵكو به‌رده‌وام ته‌نها هۆكارێكه‌. ئه‌گه‌ر ویست و ئیراده‌ هۆكار نه‌بێت. "كاره‌ خۆوسته‌كانمان پێویست ناكات"- ئه‌و به‌شێكی بچوكه‌ له‌ چه‌مكی "ویست و ئیراده‌". ئه‌و شته‌ی پێویسته‌ هۆگرێكه‌ كه‌ به‌ دوای هۆكاردا دێت- ئه‌وه‌ شتێكه‌ كه‌ هه‌ستی پێده‌كه‌ین- ئه‌و مه‌سه‌له‌یه‌ كه‌ ویست و ئیراده‌مان له‌ هه‌موو بواره‌كاندا پێویسته‌، بیرۆكه‌یه‌.