كاكه‌ی فه‌لاح

25-4-2011
كاكه‌ی فه‌لاح نازناوی شاعیری خه‌بات و ڕاپه‌ڕین و ڕۆژنامه‌نوسی لێهاتووی كورد حه‌مین كوڕی قادره. له‌ڕۆژی 1990.10.09دا له‌ته‌مه‌نی 62 ساڵیدا له‌شاری سلێمانی كۆچی دوایی كرد.
كاكه‌ی فه‌لاح له‌ساڵی 1928دا له‌چوارتا (شارباژێڕ)ی سه‌ر به‌پارێزگای سلێمانی چاوی به‌ژیان هه‌ڵهێناوه‌ و له‌خێزانێكی هه‌ژاردا په‌روه‌رده‌بووه‌و خوێندنی سه‌ره‌تایی له‌شاره‌كه‌ی خۆی و ناوه‌ندی له‌سلێمانی ته‌واو كردووه ‌و چووه‌ته‌پاڵ پارتی كۆمنیستی و خه‌باتی چینایه‌تی كردووه‌و هۆنراوه‌ی نیشتمانی داناوه‌و له‌سه‌ر هه‌ڵوێستی ڕامیاری چه‌ند گیراوه ‌و ئه‌شكه‌نجه‌دراوه، به‌ڵام كۆڵی نه‌داوه‌و هه‌ر به‌رده‌وام بووه‌له‌سه‌ر بیروباوه‌ڕی شۆڕشگێڕی خۆی.
ئه‌م شاعیره ‌به‌هره‌داره ‌به‌هۆنراوه‌ی ڕامیاری هاتۆته ‌گۆڕه‌پانی وێژه‌ی كوردی و هه‌وڵی داوه‌به‌وشه‌ی سووك و ساده‌واتای قووڵ و جوان پێكه‌وه‌بنێ و بیخاته‌سه‌ر كێشی سووكی خۆماڵی و پشت له‌كێشی كۆن بكات و تا له‌گۆڕه‌پانی خه‌باتی ڕامیاری پتر ده‌چووه‌ پێشه‌وه، هۆنراوه‌كانی پڕ خۆشتر ده‌بوون و چاكتر ده‌بوونه‌زمانحاڵی میللـه‌‌ته‌كه‌ی له‌و كاته‌ی، كه‌له‌سه‌ر به‌شداریكردنی له‌ڕاپه‌ڕینه‌كه‌ی كانوونی دووه‌می 1948ی گه‌لانی ئێراق به‌ساڵ و نیوێك سزادرا و له‌ناسریه‌و ئه‌بوغرێب سزاكه‌ی به‌سه‌ر ده‌بات.
دوای ته‌واوبوونی سزاكه‌ی ده‌گه‌ڕێته‌وه‌سلێمانی و خه‌باتی نهێنی ده‌كات تاكو له‌ئه‌نجامدا ده‌كه‌وێته‌ده‌ست پیاوانی ڕژێمی شاهانه‌وه‌به‌5 ساڵ به‌ندی 3 ساڵ ده‌ست به‌سه‌ر فه‌رمانی ده‌درێ و دوای ته‌واوكردنی سزاكه‌ی دێته‌وه‌سلێمانی.
شاعیر خاوه‌نی بیروباوه‌ڕێكی پته‌و بووه، هه‌رچه‌ند دوژمنانی ویستوویانه‌به‌زه‌برو زه‌نگ له‌ڕێگای لابده‌ن، كه‌چی بێ هووده‌بووه. جگه‌له‌تێكۆشانی شۆشڕشگێڕی و هۆنراوه‌و وێژه‌ئه‌م مرۆڤه‌گه‌وره‌یه‌كارێكی به‌نرخی له‌ڕۆژنامه‌گه‌ری كوردیدا كردووه‌ به‌ده‌رچواندنه‌وه‌ی ڕۆژنامه‌ی "ژین"ی، كه‌كاتی خۆی پیره‌مێرد له‌ساڵی 1939وه ‌تاكو ڕۆژی كۆچی دوایی له ‌1950.06.19 ده‌ری ده‌چواند، دوای ئه‌وی ئه‌ویش ماوه‌یه‌ك مامۆستا گۆران و ئه‌‌‌حمه‌د زرنگ سه‌رپه‌رشتیان ده‌كرد. ئه‌م وێژه‌ناسه ‌به‌توانایه ‌ئه‌و ڕۆژنامه‌یه‌ی له‌10ی كانوونی یه‌كه‌می 1970 ده‌رچوانده‌وه.
كاكه‌ی فه‌لاح وێژه‌ناسێكی خامه‌ڕه‌نگینی به‌رهه‌م زۆربوو، له‌ماوه‌ی ژینی دا گه‌لێك په‌رتووكی به‌نرخی به‌چاپ گه‌یاند له‌وانه‌:
1. دوو كۆمه‌ڵه‌هۆنراوه‌ی منداڵان به‌ناوی "چرۆ" ‌و "سروود" ساڵی 1966 و 1968
2. له‌گه‌ڵ شه‌پۆله‌كانی "دیوانێكی هۆنراوه" له‌ساڵی 1967دا چاپكراوه.
3. ئۆدیبی پاشا - وه‌رگێڕانه‌له‌عه‌ره‌بیه‌وه‌- له‌ساڵی 1978 چاپكراوه.
4. دیوانی كاكه‌ی فه‌لاح - به‌غدا- ساڵی 1980 چاپكراوه‌ و به‌پێشه‌كی دكتۆر "عیزه‌دین مسته‌فا"یه
5. كاروانی هۆنراوه‌ی نوێی كوردی - به‌رگی یه‌كه‌م له‌ساڵی 1979 و به‌رگی دووه‌م له‌1980
6. چۆله‌كه‌ی پاساری - سلێمانی له‌ساڵی 1983دا چاپكراوه
له‌دوای كۆچی دوایی شاعیریش دیوانێكی نوێی كاكه‌ی فه‌لاح له‌ساڵی 2004 به‌چاپ گه‌یه‌نراوه‌و له‌كۆكردنه‌وه‌ و ئاماده‌كردنی بنه‌ماڵه‌كه‌یه‌تی.